Nu Wa hpu nau ni, rem sha magam bungli ngu ai hta asak hkrung ai du sat du myeng, U Wa yam nga, myu hpan hkum hkra lawm nga ai re. Hka kata kaw nga ai Nga amyu hpan law law hte kawng n’tsa kaw nga ai dusat yam nga yawng hkra rai nga ai. Hka kata kaw nga ai Nga amyu hpan ni hta na, dum nta hta mai rem ai…ga shadawn, Sha mai ai baw nga amyu myu, nga baluk, tau ku, hka-tsu, jahkan, shu, hkoi, hkang se, dum nta hta rem ai Ja Nga hte kaga rem mai ai baw hka kata sak hkrung ai baw hpan ni rai nga ai. Bai, kawng ntsa hta mai rem ai du sat yam Nga, hkai pyek, brang tai, bainam, kajin chyai, lagat, hkai ke, u magwi, man da li, u tawng, gum ra, hpaw lam hte nam hkan nga ai du sat amyu myu ni rai nga ai.

Dai zawn du sat du myeng, U Wa yam nga ni hpe rem ai shaloi mung yaw shada lam amyu myu hte rem ai ni mung law law rai na re. Rem sha magam hta lawm ai du sat du myeng U Wa yam nga nkau gaw tsawm daw na matu sha akyu jaw ai hte, nkau bai rai jang gaw, sut masa hpe akyu jaw ai manu dan ai du sat yam Nga ni mung nga nga ai. Ga shadawn, gwi, nyau, hkai ke ni hpe gaw, law malawng dum nta hkan tsawm daw rem ai hpe mu lu nga ai. Bai, U hpe rai jang Udi mung lu sha, shan mung lu sha re hku nna, kun rai langai mi hku rem ai hpe mu lu nga ai.

Dumsu hte bai nam ni hpe rai jang chyu ntsin hpe lu la na matu rem shajang nga ma ai. Hpa mi rem rem, tinang rem ai hpe akyu rawng hkra rem ai rai nga ai. Dai zawn rem ai shaloi, rem ai du sat yam nga hta hkan nna, rem ai ladat ni shai nga ai. Ga shadawn, dum nta hkan tsawm daw a matu rem ai Gwi, nyau, hkai ke zawn re ai du sat ni hpe gaw, si mani ai hte masha shaga ai hpe chyena hkra sharin ya ma ai. Reng jang she manam sa ai ten hta, madu hpe shana ya na rai nga ai. U hpe rem ai shaloi mung hpan lahkawng, masum, nga nga ai. Nkau gaw u di hpe lu la na matu rai nga ai. Bai U shan hpe sha, la ai ladat, bai nna, u di kaw nna, u hkai bai shakraw la ai ladat hte u shan hpe sha madung da ai ladat ni rai nga ai.

Rem lu rem sha ladat gaw, du sat du myeng, U Wa yam nga ni hta hkan nna, langai hte langai ladat nbung ai rai nga ai. Nta U hte CP ngu ai U ni gaw hka hpe grai hkrit ai zawn, hkai pyek ni bai rai jang hka ntsa kaw sha pyaw chye nga ma ai. Nga u loi ni gaw hkum pup hkum pa ni hpe grai ra sharawng ai zawn, dum su ni bai rai jang, jan shing kang hpe grai ra sharawng nga ma ai re. Dai zawn, ra nbung, shi a shing ra nbung ai hpe rau sha rem ai rai jang gaw, rem sha magam hkrat sum na gaw teng sha rai nga ai. Dai majaw rem sha magam galaw sana nga ai hte gaw du sat du myeng, U Wa yam nga hpan hkum hkra a ladat ni hpe mung loi li chye da jang grau kaja nga ai.

Kahtawng Buga, dum nta hkan, Du sat yam nga ni hpe rem na ngu saga, shawng nnan, shingra tara, shara hta hkan nna, rem ra ai. U rem ai ngu gaw, u latsa hta shara gade ram dam ra na, hkrun hkraw ai shara rai ra na kun? katsi ai shara kun? kahtet ai shara kun? n’bung shang, nshang, jan shing kang ra nra, ja gum hpraw gade ram hkat ra na kawn hkawt chye da ra nga ai. Tinang a rem lu rem sha magam hta hkan nna, loi li chye da ai rai jang loi loi hte akyu lu mai na rai nga ai. Nu Wa ni, ndai rem lu rem sha magam gaw, myen ga malai nga ai hte maren, (မသိသူေက်ာ္သြားသိသူေဖာ္စား) da, chye ai ni gaw akyu ma alu di rem sha mat wa na re.

Dai rai yang, Nu Wa ni, lagat hpe Anhte a buga gin ra nkau mi hta, nam de sa nna, da sang sa di sha nga ma ai. Dai zawn lagat hpe di sha ai shaloi, lagat ntsin (Sh) lagat di hpe sha ra nna, lagat kanu ni hpe wan hte galip sat kau chye nga ai. Dai gaw yet hpang de lagat shan, ntsin ni htum mat na ladat rai nga ai. Dai majaw, dai zawn nam kaw nga ai lagat ni hpe kahtawng mare kata de atsawm sha rem sha ai rai jang gaw, Lagat shan, lagat ntsin sha n’ga, htawm hpang de mung ding run lu nga na rai nga ai. Rem sha magam shagu hta, ladat chye ra nga ai. Hpa majaw nga jang rem sha magam hta lawm ai du sat yam nga ni gaw asak rawng ai hkrai re majaw, shanhte a shing ra masa hpe grai sadi ya ra nga ai re.

Nu wa ni, dik dik nna, asak rawng ai kajin chyai hpe yu yu ga, Nga hkwi ai shaloi, Nga-myek hta shakap nna, nga shat shatai lang ai hta lai nna, gadai mung manu nchye shadan ai hpe mu lu nga ai. Rem sha ai baw mung nshadu ma ai. Rem sha magam hta akyu rawng ai re hpe chye ai mungdan ni gaw, kajin chyai hpe rem nna, joi mi hta American Dollors ($100) hte dut sha nna, sahti kaba ni byin tai nga masai da.

Bai, Shu hpe rem sha na nchye ai ni gaw, lanam ta shu ni marawn ai ten hta sha shana ten hkau na pa hkan, nawng hkan, wan shingnan sha lang rai, n’yup n’sha shu gayet hkawm nga ma ai. Rem sha na ladat chye ai ni gaw, lanam ta sha nre, shaning tup rem nna, shi aten hte shi dut sha mai nga ma ai re. Kaning re ai rem sha magam hta raitim, shi ladat hte shi akyu rawng akyu jaw nga ai re. Tinang a mungdan kata hta sha n’ga, kaga mai gan mungdan ni hta mung akyu rawng manu lu ai shan, Nga, katsu, jahkan, dik shale kajin chyai du hkra grai dam lada ai hku nna rem sha rai, lu su sahti ni mai byin nga sai re.

Ndai du sat du myeng, U Wa yam nga hpe rem sha ai rai jang gaw, no.1 ahkyak ai gaw, Wa rem ai ngu gaw, langai rem lahkawng jat ngu ai ladat lang ra ai. Rai jang she Wa ni htum mat ai ngu n’nga na, dut lu dut sha sut masa hta grau nna, masan sa na rai nga ai. Wa shan dut sha na ngu ai hte sha nmai ai. Wa hpe grau law hkra Wa kasha hkai la ai ladat mung chye da ra nga ai re.

Dai zawn kan bau magam hku rem sai hte gaw Wa ni machyi makaw, ana zin li byin na hpe grai sadi ya ra nga ai. Kaga du sat yam nga ni hpe mung dai zawn sha sadi ya ra nga ai re. Dai majaw rem sha magam galaw ai ten hta du sat yam nga ni hpe makawp maga ya na mung grai ahkyak nga mali ai re. Nu Wa ni, sut masa hpe sha yu nna, shang gum hpraw kaja ai law: nga nna, rem sha magam hpe galaw mung n’mai nga ai. Tinang rem da ai du sat du myeng, U Wa yam nga ni hpe atsawm sha gawn lajang na grai ahkyak nga ai re. Ntsa lam rai nga ai, du sat du myeng, U Wa yam nga ni, ana hkrum ai rai jang atsawm sha tsi tsi ya ra ai, makawp maga ya ra ai, shi a ladat hte hkrak rem ra ai, shanhte nga ai shara ni hpe nga pyaw hkra lajang gap ya ra ai lam ni rai nga ai.

Rem sha magam hpe ta tut shakut ai ni yawng, Ndai du sat du myeng, U Wa yam nga ni hpe dut sha lu jang rai sai ngu ai myit masa nmai rawng ai. Tinang rem ai du sat du myeng, U Wa yam nga ni, nhtum nmat mat na matu, shalaw shahtam ai ladat mung hka ja da ra nga ai re. Reng jang she hka kata mai rem ai sak hkrung mahkrung ma hkra hte kawng ntsa hta nga ai du sat du myeng, U Wa yam nga ni yawng hpe atsawm sha rem sha lu ai sha n’ga, ndai sak hkrung nga ai hka kata, kawng ntsa na du sat du myeng, U Wa yam nga ni yawng gaw htum mat ai lam n’nga ai sha n’ga, shingra tara hpe mung makawp maga akyu jaw ai, anhte shinggyim masha ni hpe mung sut masa hte kan bau magam bungli hku nna mung akyu jaw ai, dum nta, makau grup yin, kahtawng buga hpe mung akyu jaw shatsawm jahtap ya nga na rai nga ai.

Sak hkrung nga ai du sat du myeng, U Wa yam nga, Nga, katsu, jahkan, n’tsa malen u ni anhte hpe akyu jaw ai zawn anhte mung shanhte a ra rawng ai lam hpe sadi ya ra nga ai. Ga shadawn, shanhte machyi makaw hkrum wa ai ten, grau nna, u rem jang U li hpe sadi ya ra ai. Wa rem jang Wa li nbyin hkra tau nau makawp maga ya ra ai. Kawng ntsa na du sat yam nga sha nre, hka kata na hpan amyu myu hpe mung makawp maga sadi ya ra ai re. Reng jang she anhte a rem sha magam gaw awng dang na rai nga ai.

Du sat du myeng, U, Wa yam nga ni hpe rem sha magam hte hkrak galaw sa na ngu ai hte No.1 kaja ai du sat myu hpan hpe lata rem chye rai ra ai. No.2 Tinang rem ai magam hta hkan nna grau law htam hkra chye rem ra ai. No.3 Malu masha hpe dang hkra, law hkra, kaja hkra jaw sha chye ra ai. No.4 du sat yam nga ni hpe atsawm sha rem sin chye ra ai hte htuk manu ai shara hta rem chye ra ai. No.5 Rem da ai du sat yam nga ni machyi makaw byin wa ai ten hta atsawm sha chye tsi la ra ai. Nu Wa ni ndai lam ni gaw, rem sha magam hta shakut ai nu wa ni nchye nmai, chye da ra ai ladat ni rai nga ai.

Bai, rem sha magam hta shingra tara hpe yu nna rem ai magam hte ndai mahtematies ngu ai sawn hpan hpaji, physics ngu ai, hkrang jasat hpaji, Chemistry ngu ai, dat jasat hpaji ni hte mung rem sha magam hta jai lang ra ai lam matsun da nga ai. Ndai zawn rem sha magam hta mung hpungtang hpaji ni hte ga-pyawn nna, rem sha ai rai jang daini na prat dep madang hte hkrak rem sha mai ai rai nga ai.

Hpung tang hpaji hpe hka ja da ai rai jang shingra tara kaw nna chye da ai hpaji hte rau jahtuk nna, rem ai rai jang grau nna awng dang ai nga nna mung, rem lu rem sha hpaji du ni hpaw tsun da nga ai. Hpungtang hpaji hpe chye da ai hte sha mung nmai nga ai. Aten la nna, masam maram, ta tut hta jahkring hkring sha chyam dik lik yu ra ai. Tinang hkum nan, galaw chyam yu ai shaloi kaja wa awng dang ai rai jang she shingra tara masa hte rau ga-pyawn nna, rem jang gaw teng sha awng dang sai rai nga ai.

Ndai hpungtang hpaji ngu ai hta mung no.1 Morphology ngu ai, hkrang masa hpaji, no.2 Anatomy ngu ai hkum hkrang hpaji, no.3 Histology ngu ai, ahtik labau hpaji, no.4 Taxonomy ngu ai a’myu baw hpan garan hpaji, no.5 Embryology ngu ai, hkritung ma hpe asak hkrung hkra makawp maga hpaji, no.6 Cytology ngu ai yu maram masam ai myit hpaji. no.7 Ecology ngu ai grup yin hpaji ni lawm nga ai. Ndai lam yan ni hte seng nna mung loi li hka ja da ai rai jang rem sha magam hpe ta tut galaw ai shaloi grai akyu jaw na rai nga ai.

Sak hkrung mahkrung du sat yam nga ni yawng gaw shi hte shi lak lai ai kum la ni nga nga ai. Yawng gaw mayat maya, shalaw jahtam lu ai atsam ni nga nga ai re. Dai majaw, Ndai lahta na ladat, hpaji ni hpe htuk manu hkra jai lang ai rai jang du sat du myeng, u, wa, yam nga, hka kata na, katsu, jahkan, Nga, ni yawng gaw anhte shinggyim masha ni hpe akyu jaw ai sha n’ga, htum mat ai lam n’nga, galoi mung nga nga na rai nga ai.

Nu Wa ni, lahta de na la lu sai machye machyang lam ni hpe matsing da let, rem sha magam lam hta shakut hpang wa yu saga! Atsam dat shakut ai rai jang nmai byin na lam hpa mung n’nga ai. Madat nna sha n’ngut ai. Kaja wa ta tut hta shakut yu ai rai jang she aw…she teng nga a hka! Nga nna, n’gun lu wa na rai nga ai. Dai majaw, hpa galaw sha na mung n’chye n’ngai law nga nna, myit ung ang nga ai nu wa ni, daini daina kawn nna, rem sha magam hta mung shang lawm shakut hpang wa yu saga. Dik shale, nta u langai lahkawng dang rem nna, hpang wa yu saga. Teng sha akyu jaw ya na re ngu n’gun jaw dat n’ngai law.

 

Ka Lajang ai –   Mama Rose Angeline Maran Nang Doi

                          RVA – Jinghpaw Nsen Shapoi Dap

                          Manila, Philippines

 

 

 

 


Matut Mahkai Ga

Facebook