Lai wa sai 1948 ning January shata (10) ya shani gaw, Jinghpaw Mungdaw byin pru hpang ai nhtoi rai nga ai re. 1948 ning January shata praw (4) ya shani, British Asuya a lata na Myen Mungdan shanglawt lu sai hte shadai daw la sai re. Jinghpaw Mungdaw lu la ai nhtoi hte, Myen Mungdan a shawng nnan Gumsan Magam U Saw Shwe Taike wa nan Myitkyina de du sa nhtawm, January shata (10) ya, jahpawt 8:00 A.M aten e, Shatapru Manau Wang mandat nhku kata kaw, shawng nnan Jinghpaw Mungdaw Rapdaw hpe hpaw hpang dat sai rai nga ai.

Dai Rapdaw Hpawng hta, jinghpaw wunpawng myu sha Sama Duwa Sinwa Nawng hpe shawng nnan na Jinghpaw Mungdaw a Ningbaw lata san nhtawm, Gumsan Magam a man e nan Ga shaka hkam la sai. Gumsan Magam wa mung Munghpawm Myanmar Mungdan a Npawt Nhpang Gawda tara (Constitution) ngu ai Upadi Laika Buk hpe Jinghpaw Mungdaw Ningbaw nnan Sama Duwa Sinwa Nawng a lata de ap ya sai rai nga ai. Sama duwa sin wa nawng gaw, Jinghpaw wup pawng myu sha ni a matu, kanu kawa, kahpu ba hku nna, shawng lam hta tsap ya let mungdaw mungdan a matu shakut hpang wa sai rai nga ai.

Shing rai shawng nnan lang na Jinghpaw Mungdaw Asuya hpe mung dai shani hpaw ninghtan dat sai. Dai shani hpe Jinghpaw Mungdaw Nhtoi, ngu nna, masat shagrin da sai re.

Munghpawm Myanmar Mungdan a Npawt Nhpang Gawda Tara (Constitution) hte maren, Jinghpaw Mungdaw ngu ai n nga jang, Munghpawm Mungdan ngu ai nga sana n rai nga ai. Dai lam gaw, Jinghpaw Mungdaw hpe lu la tawn ai akri madung hte akyu ara rai mali ai.

Ndai zawn Jinghpaw Mungdaw nhtoi, shani byin tai pru wa hkra, Moi na anhte a jiwoi jiwa ni gaw, myu tsaw myit kaba hte htawm hpang prat ban ni a matu ya na zawn shakut shaja lai wa ai lam ni gaw ahpa atang sha nrai nga ai. Hpa hte mung galai nlu ai manu mana manu dan ai hte, Salu salat hpaw let, du daw asak law law ap nawng nna shaning law law, aten ahkying law law, ru yak jam jau hkam ai hte shakut shaja nna lu tawn da sai rai nga ai.

Shing rai anhte a manu dan la ai Jinghpaw Mungdaw gaw, mungkan ting chyam bra nga ai, Chyurum Jinghpaw Wunpawng sha ni yawng a matu arawng lu ai, hkring dat lu ai, laksan madu da lu ai buga ginra Mungdaw nan rai nga mani ai. Sumtsan maigan ganang de du hkawm wa ai raitim, hpaw wam hpaw dam n rai, mungdan lu ai amyu, ji woi hkringdat lu ai amyu ni anhte rai saga ai.

Dai hte maren ndai Jinghpaw Mungdaw shingnip kata e, rau shanu nga pra ai hpunau kaga amyu sha ni nlang mung, rau dung rau nga, shada tsawra makawp maga hkat let, pyaw ai ten, yak ai ten, lam shagu garum shingtau hkat na hpu nau ni rai nga saga ai. Anhte a hpu reng ai Jinghpaw Mungdaw prat dingsa grin nga na matu gaw nang ngai anhte yawng a lit nan rai nga ai. Dai ram hpu reng ai anhte a jinghpaw mungdaw buga ginra ni hpe anhte nan makawp maga la ra saga ai re. Moi na anhte a kaji kawoi ni a salu salat hpe hka yawng ai zawn sha shayawng kau na kun? Myit yu ra nga saga ai.

Nu Wa ni, lai wa sai shaning law law hta anhte a kanu kawa, hpaji du myit su ni asak jaw ap nawng shakut lai wa sai hpe nmai malap nga ai. Ya daini nang, ngai anhte yawng “anhte a buga, jinghpaw mungdaw re ” ngu, gwi gwi lu tsun nga sai rai nga ai. Ji woi ji wa ni a salu salat, n’gun a’tsam hpe matut nna, makawp maga ra nga saga ai. Hpu reng ai anhte myu sha ni a sari hpe makawp maga nga ga ngu mung n’gun jaw mayu n’ngai. Ya daini, anhte wunpawng myu sha ni gara mungdan de mi du hkawm ai raitim, hkringdat lu ai myu sha ni re majaw, arawng lu nga ga ai re. Dai gaw, moi anhte a kaji kawa ni hkum nan shakut da ya sai salu salat ni majaw nan rai nga ai.

Rai yang, anhte a ban hta arawng nga ai zawn, htawm hpang na kashu kasha ni a matu anhte nang, ngai, kanu kawa, myit su ni yawng gara hku nna, matut makawp maga na ngu ai hpe kalang mi bai nhtang myit yu ra nga ga ai. No.(1)..myit hkrum ai myu sha ni rai ra nga ai. hpa majaw nga jang myithkrum let gaw gap da ai hpe gadai tsa dan wa mung jahten lu na n’re. No.(2)...Makam masham hta ru jung ai myu sha ni rai ra ai. Makam masham hta ngang grin ai wa gaw, lam shagu hta hkam sharang let awng dang ai hpe hkam la lu nga ai re. Hpa majaw nga jang lam shagu hta kaja ai ningmu, kaja ai myit masin hte shakut ai majaw, shaman chyeju hkam la lu ai lam rai nga ai. No.(3)..wunpawng myu tsaw salum rawng ra ai. Myu tsaw myit nrawng jang htingbu htingbyen ni a hkalem ai de yawng mat na gaw teng sha rai na re. No.(4).. Tinang a buga ginra ni hpe makawp maga ra ai. No.(5)...Labau shang shara ginra ni hpe makawp maga na grai nan ahkyak nga saga ai re.

Dai majaw, hkungga Nu Wa hpu nau ni, anhte a jinghpaw mungdaw nhtoi du shagu, chyeju madu, myit su du salang ni yawng hpe hkungga shakawm na nmai malap ai. Manu dan la ai anhte a wunpawng buga hpe matut nna, makawp maga nga ga. Grau nna, anhte a htunghkring labau, laili laika, myu sha lam yan, nhprang sut rai ni yawng hpe manu shadan makawp maga let, jinghpaw mungdaw masat nhtoi hpe galoi mung myit dum nga ga law.

 

Ka Lajang ai –   Mama Rose Angeline Maran Nang Doi

                          RVA – Jinghpaw Nsen Shapoi Dap

                          Manila, Philippines


Matut Mahkai Ga

Facebook